Amari misia

E institucia pe manušikane čačimata kerdžilas ando 1 januari 2022. Perdal o sakono pa e institucia pe le manušikane čačimata.

Amari buči avel katar:

• Le Švedoske themudne zakonura (o regeringsformen, o tryckfrihetsförordningen taj o yttrandefrihetsgrundlagen)
• E europaki konvencia pa o firipe le manušikane čačimatengo (EKMR)
• Le FN:oske konvenciji pa kaver kontraktura pa manušikane čačimata savo o Swedo iskirisardas pe telal.

Amare buča pala o zakono

O zakono pa e Institucia pe le manušikane čačimata šol e rama amara bučake. Ande’l kadala rami ame ekžene alosaras amaro kerunko taj amare buča. O regeringo taj o riksdagen našti den amen kaver maj but buča.

Pala o zakono trobuj ame te:

• Las sama, te dikhas perdal taj te das raporto sar le manušikane čačimata si respektulime ando Švedo.
• Te das propoziciji le regeringoske te lašaras o firipe le manušikane čačimatengo.
• Te las udžalo ande internacionalno buči taj te avel amen kontakto le internacionalni organizacijenca.
• Te žutisaras e edukacia, o forškningo, o bararipe e kompetenciako taj te bararas o žanglipe pa manušikane čačimata.
• Te das jek beršesko raporto le regeringoske te sikavas o stano le manušikane čačimatengo, sar von barile ando Švedo tela o berš taj vi te das rekommendaciji sar o drom karing le čačimata te šaj avel zurardo.

Ame či keras buči pe individualni problemura. De amaro dialogo le manušenca kaj so si len čačimata si centralno te šaj das propoziciji sar le manušikane čačimata te aven zurarde ande praktika.

Kado ke amare buča si šutine ando zakono – taj feri šaj parudžon perdal jek decizija ando riksdagen – del amen jek njezależno, zuralo taj stabilno fundamento pe savo šaj tordžuvas ande amari buči pe le manušikane čačimata. Amaro njezależnošč si decizivno – kodo del amen e zor taj e slobodia te dikhas pe le raj, bi te avel pe amende influencia katar o regeringo vaj kaver inceresura.

Ginav maj dur pa amare buča

Specialno obovjonsko pe čačimata le manušenge save si nasvalkerde

E institucia pe manušikane čačimata si la jek specialno buči te vazdel le čačimata le manušenge save si nasvalkerde taj te žanel avri sar o Švedo pherel o funktionsrättskonventionen. Amen si kadi buči ke ame sam e Švedoski njezależno instansia savo si phendo ando artiklo 33.2 ande FN:oski konvencia pa le čačimata le manušenge save si nasvalkerde.

Ando funktionsrättskonventionen, ando artiklo 33.2, si phendo ke sako them savo iskirisardas pe telal pe konvencija trobuj te avel les jek vaj maj but instansura save lišin sar o them pherel e konvencija. Kadala instansura trobun te aven njezależni taj te keren buči khetane le manušenca save si nasvalkerde taj lenge organizacijenca.

Amari buči le nasvalkerde čačimasa

Njezależni pala le Parizoske principura

Jek importantno celo amara bučasa si ke le Švedos te avel jek nacionalno institucija pe manušikane čačimata savi pherel le Parizoske principura – le FN:oske internacionalni direkciji ke sar kasave instituciji si te phiren.

Le Parizoske principura phenen ke jek manušikane čačimatengi institucija trobuj te:

• Te avel njezależno katar o regeringo
• Te avel la jek jasno buči ando zakono
• Te kerel buči buxles ando sektoro pe manušikane čačimata
• Te avel la buxli reprezentacija katar o civilno narodo
• Te hasnij efektivni taj njezależni bučake metodura.

Ame lam A-statuso ando oktober 2024. Kodo si o maj učo meleto pačivako kaj jek nacionalno institucija pe manušikane čačimata šaj lel, taj kado značij ke ame pheras le Parizoske principura. Taj kado vi značij ke ame sam dostojni membrura taj si amen glaso ande globalno aliansia GANHRI.

Ando berš 2025 sas 91 themen nacionalni MR-instituciji save sa pherenas le Parizoske principura. O FN mangel sa le themen te avel len jek kasavi njezależno institucija.

Ginav maj but pa le Parizoske principura taj o A-statuso (på svenska)